Çocuklarla Zor Konuları Nasıl Konuşabiliriz?

Olumsuz deneyimler hepimizin hayatının bir parçasıdır ve yaşamın farklı dönemlerinde karşımıza çıkabilir; bu bir kayıp, boşanma, doğal afet ya da maddi sıkıntılar gibi çeşitli olaylar olabilir. Yetişkinler bu olumsuz deneyimlerden geçerken yaşadıkları duygusal değişimleri ve ruh hâllerini çocuklar hemen fark eder.

Bu nedenle sürecin sağlıklı ilerlemesi için çocuklar, ebeveynlerinin desteğine ve yaşananların açıklanmasına ihtiyaç duyarlar. Aileler bazen çocukları korumak adına bu olaylar hiç yaşanmamış gibi davranmaya çalışsa da, aslında çocuk evdeki gerginliği ve olumsuz havayı sezmiştir. 

Olanları Açıklamak Neden Önemli?

Ebeveynler olarak sizler, çocuklarınızın kendilerini güvende hissetmek ve destek aramak istediklerinde ilk ulaştıkları kişilersiniz. Çocuklar, zor bir deneyimden geçerken neler olduğunu anlamak için yine ilk olarak size gelmek isterler.

Çocuklar benmerkezci bir düşünme yapısına sahip oldukları için, ebeveynleri bir durum hakkında açık ve net bilgi vermediğinde bu sessizliği yanlış yorumlayabilir ve yaşananları kendi hataları olarak açıklayabilirler. Bu nedenle konuşulması gereken zor konuları mümkün olduğunca hızlı bir şekilde sizin gündeme getirmeniz önemlidir.

Böylece çocuklarınıza ulaşılabilir, destekleyici ve güven verici olduğunuzu hissettirmiş olursunuz. Açık iletişim kurmanız, çocuğunuzun başa çıkma kapasitesini güçlendirirken problem çözme ve iletişim becerilerini de olumlu yönde destekler.

Bu Konuşmaları Yaparken Nelere Dikkat Edilebilir?

• Birlikte konuşmadan önce kendinizi hazırlamak iyi olabilir.

  Sakin kalmaya çalışmak ve anlatmak istediğiniz birkaç cümleyi aklınızda toparlamak sizi rahatlatır.

  
  

• Yaşanan olayı, çocuğun yaşına uygun ve en sade hâliyle net bir şekilde açıklayın. Çocuğunuz ailenin bir parçasıdır ve yaşananları bilmeye hakkı vardır.

• Haberi çocuğa olabildiğince erken verin.

  Kayıp durumlarında çocuk üzülmesin diye haberin ertelenmesi sık görülür; ancak çocuk bunu geç öğrendiğinde aile yas sürecini çoktan yaşamış olur. Bu durumda çocuk yasına tek başına başlar ve kendini yalnız, dışlanmış, hayal kırıklığına uğramış ya da öfkeli hissedebilir.

  
  

• Olanları anlatırken kendi duygularınızı da paylaşın.

  Çocuklar duygularını yetişkinler kadar rahat ifade edemeyebilir. Bu nedenle önce siz kendi duygularınızdan bahsedebilir, ardından onun neler hissettiğini sorabilirsiniz.

• Soracağı tüm soruların cevaplarını veremeyebilirsiniz.

  Bazen olumsuz haberleri paylaştıktan sonra çocukların aklına bir sürü soru daha eklenebilir ve siz de bu soruların cevapları olmayabilir. Bu tür sorulara “bilmiyorum” demeniz, onların sizden hiç cevap alamamasından daha iyidir.

  
  

• İhtiyaç duyduğu her anda yanında olduğunuzu hatırlatın.

  Konuşmayı tamamlarken bu sohbetin tek seferlik olmadığını, ne zaman isterse tekrar konuşabileceğinizi belirtin: Yaş ilerledikçe çocukların aklında aynı konu hakkında yeni sorular belirebilir; böyle durumlarda kapınızın her zaman açık olduğunu hissettirmek önemlidir.

Bu yazı, Uzman Klinik Psikolog Zeynep Sezgin’in daha önce yayımlanan bir metninin yeniden paylaşımıdır.